Presidenti rus Vladimir Putin mund të jetë një nga përfituesit më të mëdhenj të konfliktit në rritje në Lindjen e Mesme, sipas një analize të publikuar nga Politico.
Sipas analizës, përpara përshkallëzimit të tensioneve mes Iranit, Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit, Rusia përballej me presione të mëdha ekonomike për shkak të kostove të luftës në Ukrainë. Kremlini duhej të zgjidhte mes uljes së shpenzimeve ushtarake ose përballjes me vështirësi të mëdha ekonomike.
Megjithatë, situata ndryshoi shpejt pas sulmeve ndaj objekteve iraniane të naftës. Çmimet e naftës së papërpunuar u rritën mbi 100 dollarë për fuçi, niveli më i lartë që nga viti 2022, duke rritur ndjeshëm të ardhurat nga energjia – burimi kryesor i financimit për ekonominë ruse.
Sipas ekspertëve të energjisë, kjo rritje e çmimeve i jep Moskës një fitim të papritur ekonomik, në një moment kur të ardhurat nga energjia kishin rënë dhe ekonomia ruse përballej me presione nga sanksionet perëndimore, normat e larta të interesit dhe mungesa e fuqisë punëtore.
Analistët theksojnë se nëse çmimet e naftës mbeten të larta për një periudhë të gjatë, Rusia mund të përfitojë ndjeshëm financiarisht dhe të vazhdojë më lehtë përpjekjet e saj ushtarake në Ukrainë.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se është ende herët për të shpallur një fitore ekonomike për Moskën, pasi ndikimi real do të varet nga sa gjatë do të zgjasë kriza në Lindjen e Mesme dhe nëse çmimet e naftës do të mbeten në nivele të larta.
Vetëm pak javë më parë, atmosfera midis elitës ekonomike të Rusisë ishte e zymtë. Projektbuxheti i Ministrisë së Financave të Rusisë për këtë vit supozonte një çmim bazë prej 59 dollarësh për fuçi të naftës bruto të Uralit, përzierja kryesore e eksportit të vendit. Por në janar, të ardhurat nga energjia ranë në nivelin e tyre më të ulët që nga viti 2020, duke shtuar një barrë zhgënjyese tatimore.
Ndërsa sanksionet perëndimore, normat e larta të interesit dhe mungesa e fuqisë punëtore ushtruan presion mbi ekonominë, tensioni midis Ministrisë së Financave dhe Bankës Qendrore mbi mënyrën e zbutjes së dëmit u bë gjithnjë e më i dukshëm.
“Nuk ishte një kolaps”, tha Sergei Vakulenko, një bashkëpunëtor i lartë në Qendrën Carnegie Rusia-Eurasia. “Megjithatë, qeveria u përball me zgjedhje të vështira, duke iu dashur të shkurtonte shpenzimet dhe të rriste taksat, dhe madje të merrte në konsideratë njëfarë uljeje të shpenzimeve ushtarake.”
Vakulenko shtoi se përfundimi i luftës në Ukrainë nuk ishte kurrë në tryezë, por po bëhej e qartë se edhe në atë front, Rusia do të duhej të “kursente pak”. Pastaj Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara sulmuan Iranin. Ndërsa Teherani u kundërpërgjigj dhe konflikti u përshkallëzua në një luftë rajonale, transporti detar përmes Ngushticës së Hormuzit është ndalur, duke bërë që çmimet e naftës të rriten ndjeshëm.
“Papritmas, Moska e mori këtë dhuratë”, tha Vladimir Milov, një ish-zëvendësministër i energjisë i shndërruar në kritik të Kremlinit në mërgim. “Ata e kishin shpëtimin e tyre”. Këto ditë, tha ai, zyrtarët rusë janë shumë, shumë të lumtur.
“Gabim strategjik”
Në vend që të shitet me zbritje për shkak të sanksioneve perëndimore, nafta bruto ruse tani mund të arrijë çmime më të larta, ndërsa blerësit e saj kryesorë – India dhe Kina – përpiqen të sigurojnë furnizime.
Të premten e kaluar, Departamenti i Thesarit i SHBA-së lëshoi një përjashtim 30-ditor që i lejonte Indisë të blinte naftë bruto ruse për të lejuar që nafta të vazhdojë të rrjedhë në tregun global.
Një ditë më vonë, Sekretari i Thesarit, Scott Bessant, tha se Shtetet e Bashkuara mund të heqin sanksionet ndaj kompanive të tjera ruse të naftës, një përmbysje e ndjeshme e politikës së vitit të kaluar të ndëshkimit të vendeve për blerjen e energjisë ruse.
“Rusia ka qenë dhe vazhdon të jetë një furnizues i besueshëm i naftës dhe gazit”, u tha gazetarëve zëdhënësi i Putinit, Dmitry Peskov, duke shtuar se kërkesa për produktet ruse të energjisë ishte rritur.
Ndërkohë, ndihmësi i Kremlinit, Kirill Dmitriev, u mburr në një seri postimesh në X se “cunami i shokut të naftës sapo ka filluar”, duke kritikuar vendimin e Evropës për t’u shkëputur nga energjia ruse si një “gabim strategjik”.
Ekspertët e energjisë paralajmërojnë se është shumë herët që Moska të shpallë fitoren. Nëse kriza e Iranit do të jetë një ilaç për ekonominë e Rusisë varet drejtpërdrejt nga sa do të zgjasë.
Milov tha se për të bërë një ndryshim të rëndësishëm në ekonominë e Rusisë, çmimet e naftës do të duhet të mbeten në nivelet aktuale për rreth një vit.
“Një ose dy muaj me çmime të larta sigurisht që do ta ndihmojnë, por nuk do ta shpëtojnë”, tha ai.
Një rritje e shkurtër e çmimeve “vetëm do të ndihmojë në shtyrjen e vendimeve të vështira”, shtoi Vakulenko.
Ekziston edhe një arsye tjetër pse Moska shpreson që lufta të vazhdojë: me çdo ditë luftimesh, Shtetet e Bashkuara po shterojnë rezervat e armëve në të cilat mbështetet Ukraina për mbrojtje.
Sipas raportimeve të medias, Rusia po i jep Iranit informacione për ta ndihmuar atë të shënjestrojë anijet dhe avionët luftarakë amerikanë. Vrasja e udhëheqësit të Iranit, Ali Khamenei, në një sulm ajror amerikano-izraelit mund të ketë dëmtuar premtimin e Rusisë për të mbrojtur aleatët e saj, por Putini në fund të fundit mund të vendosë se ishte një çmim që ia vlente të paguhej.
Burimi: Politico