Ndërsa civilët në rajon paguajnë çmimin më të lartë, lufta me Iranin ka riformatuar ekuilibrat e pushtetit përtej Gjirit Persik. Disa shtete kanë fituar më shumë ndikim, ndërsa të tjera kanë humbur peshë në skenën ndërkombëtare.
Njoftimi për një armëpushim dyjavor mes Iranit, Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara ka pezulluar luftën pas 40 ditësh sulmesh dhe kundërsulmesh intensive. Si zakonisht, civilët kanë qenë ata që kanë vuajtur më shumë: mijëra të vrarë ose të plagosur, qindra mijëra të zhvendosur dhe dëme të mëdha në infrastrukturë në Iran, Izrael dhe në rajon.
Megjithatë, konfliktet e këtij lloji nuk ndryshojnë vetëm situatën në terren, por edhe balancat globale të pushtetit, duke ndikuar në aleanca, në tregjet e energjisë dhe në ndikimin ndërkombëtar të shteteve.
Irani: regjimi nën presion, por ende në këmbë
Irani ka qenë në qendër të konfliktit. Që nga 28 shkurti, SHBA dhe Izraeli kryen sulme ajrore ndaj objektivave ushtarake dhe infrastrukturës energjetike.
Sipas organizatës për të drejtat e njeriut HRANA, më shumë se 3.600 persona janë vrarë në Iran. Pavarësisht humbjeve të mëdha në drejtim dhe në kapacitetet ushtarake, struktura e regjimit iranian ka mbetur në këmbë.
Analisti politik Ian Bremmer thekson se nuk ka shenja për një ndryshim të regjimit në Teheran. Sipas tij, objektivat fillestare të shpallura nga SHBA nuk janë realizuar plotësisht.
Në një moment kritik të konfliktit, Irani bllokoi pjesërisht Ngushticën e Hormuzit për trafikun detar. Përmes kësaj rruge kalon rreth një e pesta e furnizimit global me naftë, ndaj ky veprim rriti menjëherë çmimet në tregjet ndërkombëtare dhe shtoi presionin ndaj SHBA dhe aleatëve të saj.
Strategjia i dha Teheranit një avantazh negociues. Irani arriti një armëpushim pa pranuar humbjen dhe mund ta paraqesë këtë si rezistencë ndaj presionit amerikan.
Shtetet e Bashkuara: fitore ushtarake, por me kosto politike
Presidenti amerikan Donald Trump e ka cilësuar rezultatin e luftës si një “fitore totale”. Megjithatë, shumë analistë janë më të rezervuar.
Sipas tyre, SHBA ka arritur të dobësojë ndjeshëm kapacitetet ushtarake të Iranit, përfshirë programin e tij balistik dhe pjesë të programit bërthamor.
Megjithatë, konflikti ka pasur edhe kosto. Sulmet iraniane kanë dëmtuar sisteme amerikane të mbrojtjes dhe infrastruktura strategjike në rajon. Për më tepër, vendimi për të nisur operacionet pa konsultim me aleatët evropianë ka tensionuar marrëdhëniet brenda NATO-s.
Izraeli: fitore taktike, por rreziqe afatgjata
Izraeli arriti të godasë objektiva të rëndësishëm në Iran dhe të demonstrojë aftësinë e tij për të vepruar në distanca të mëdha.
Megjithatë, raketat iraniane arritën të depërtonin mbrojtjen ajrore izraelite në disa raste, duke shkaktuar viktima dhe duke treguar se kërcënimi mbetet i pranishëm.
Analistët paralajmërojnë se dëmi diplomatik mund të jetë i madh, pasi disa vende të Gjirit mund të tregohen më të rezervuara në afrimin me Izraelin.
Kina: përfituesja afatgjatë
Kina mund të jetë përfituesja më e madhe në planin afatgjatë. Përqendrimi i SHBA-së në Lindjen e Mesme do të thotë më pak burime ushtarake për rajonin Indo-Paqësor, ku Pekini konkurron drejtpërdrejt me Uashingtonin për ndikim.
Përveç kësaj, Kina është një nga blerëset kryesore të naftës iraniane dhe ka krijuar rezerva të mëdha energjetike, që e ndihmojnë të përballojë luhatjet e çmimeve.
Rusia: përfitime nga rritja e çmimeve të energjisë
Konflikti ka ndikuar edhe në rritjen e çmimeve të energjisë, duke rritur të ardhurat e Rusisë në një moment kur ekonomia e saj është nën presion për shkak të luftës në Ukrainë.
Një tjetër efekt indirekt është zhvendosja e vëmendjes ndërkombëtare nga konflikti në Ukrainë drejt Lindjes së Mesme.
Megjithatë, dobësimi i Iranit është gjithashtu një humbje për Moskën, pasi Teherani është një nga aleatët e saj kryesorë në rajon.
Shtetet e Gjirit: përfitime të përziera
Sulmet iraniane goditën infrastrukturën energjetike të Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe, duke shkaktuar dëme të mëdha dhe duke rritur ndjenjën e pasigurisë.
Megjithatë, Arabia Saudite përfitoi nga çmimet e larta të energjisë dhe arriti të anashkalojë Ngushticën e Hormuzit duke eksportuar naftën përmes tubacionit drejt Detit të Kuq.
Evropa: goditje ekonomike
Evropa është ndër humbëset kryesore në aspektin ekonomik. Rritja e çmimeve të energjisë dhe problemet në transportin detar kanë shtuar presionin mbi ekonomitë evropiane dhe kanë rritur rrezikun e inflacionit.
Konflikti gjithashtu ka thelluar përçarjet mes SHBA-së dhe disa vendeve evropiane, të cilat refuzuan të mbështesin operacionet ushtarake.
Pakistani: fitore diplomatike
Pakistani ka dalë si një ndërmjetës i rëndësishëm në këtë konflikt. Ai luajti rol kyç në arritjen e armëpushimit dhe pritet të ndërmjetësojë edhe në negociatat e ardhshme.
Kjo ka rritur ndikimin diplomatik të Islamabadit në rajon.
Burimi: DW (Deutsche Welle)